Een betaalbaar en fijn thuis is voor veel mensen in Velsen helaas geen vanzelfsprekendheid meer. In heel Velsen zijn er jongeren die geen plek kunnen vinden, ouderen die wel zouden willen doorstromen maar waar geen aanbod voor is. En gezinnen die al jaren wachten.

Tegelijk staan in bepaalde buurten veel sociale huurwoningen bij elkaar. Door deze eenzijdige samenstelling is er minder draagkracht in de wijk en ontstaat meer druk op leefbaarheid, zoals overlast en verloedering. Bewoners voelen zich er vaker onveilig, terwijl voorzieningen en hulpverlening extra worden belast.

Voor kinderen en jongeren zijn er minder voorbeelden en kansen en dit vergroot de kans-ongelijkheid. Deze buurten hebben een negatief imago, waardoor investeringen uitblijven. Kort gezegd kun je dus zeggen dat niet de bewoners, maar het gebrek aan mix en balans een wijk kwetsbaar maakt.

Huidige afspraken en lastige keuzes daarbij

In Velsen hebben we samen afgesproken hoe we nieuwe woningen verdelen. In grote lijnen is dat dertig procent sociaal, dertig procent middelduur en veertig procent vrije invulling. Dat is vastgelegd in de Woonvisie. Voor IJmuiden en Velsen-Noord geldt een uitzondering. Daar is al veel sociale huur. Daarom mogen bij nieuwe plannen geen extra sociale huurwoningen worden toegevoegd, zodat er meer menging ontstaat. Die zogeheten 0-50-50 afspraak helpt om buurten gemengd en leefbaar te houden. Dat uitgangspunt is belangrijk en daar staat Velsen Lokaal achter.

Die afspraak klinkt logisch, maar in de praktijk loopt het vast.

In deze kernen zijn veel corporatiewoningen oud. Ze zijn toe aan vernieuwing. Niet alleen een nieuw isolatiepakket, maar echt nieuwe woningen die weer tientallen jaren meegaan. Dat kan alleen via sloop en nieuwbouw. Voor woningcorporaties is dat financieel alleen haalbaar als er meer sociale huurwoningen worden teruggebouwd dan er worden gesloopt. Meestal gaat het om ongeveer anderhalf keer zoveel woningen.

En precies daar wringt het. Want volgens de huidige regels mag dat niet. Het gevolg is dat corporaties noodgedwongen kiezen voor verduurzamen in plaats van vernieuwen. Daardoor blijven oude woningen staan, missen we kansen op nieuwe woningen en wordt de wijk minder toekomstbestendig. Ook lopen we het risico dat we de afspraken over woningbouw in de regio niet halen.

Eind oktober zagen we dit al bij het project Waal en Dolfijnstraat. Het ging om sloop en nieuwbouw door woningcorporaties. Daarbij bleek dat vasthouden aan de verdeling uit de Woonvisie het project financieel bijna onmogelijk maakte. Corporaties moeten hun plannen namelijk rond krijgen binnen strikte regels en beperkte middelen. Soms betekent dat dat er tijdelijk meer sociale huur nodig is om überhaupt te kunnen bouwen. Dat voelde voor veel raadsleden ongemakkelijk. Ook voor ons. Want als je afwijkt van afspraken, moet je dat goed kunnen uitleggen. De conclusie in de raad was helder. Afwijken kan alleen in uitzonderlijke situaties en alleen als het zorgvuldig en goed gemotiveerd gebeurt. Niet zomaar en nooit als automatisme.

Bijeenkomst voor de raad

Juist daarom vond hierover op 20 januari een technische bijeenkomst voor de raad plaats. Geen politiek debat uitleg vanuit de corporaties, zodat wij hen keuzes en uitdagingen beter begrijpen. Heel duidelijk werd vanavond dat de rentestand cruciaal is voor de mogelijkheden die een corporatie heeft. Hoe hoger de rente, hoe duurder lenen wordt, en hoe minder ruimte er overblijft om te bouwen, te verduurzamen of woningen te verbeteren. Een hoge rente remt dus direct hun investeringsmogelijkheden.

Ook is stilgestaan bij de vraag hoe een business case van een corporatie in elkaar zit. Welke rollen heeft de gemeente en welke niet. En wat betekent sociale huur eigenlijk, want ook daarbinnen bestaan verschillende huurprijzen. Die kennis is voor ons nodig om onze controlerende rol goed te kunnen vervullen. Zodat besluiten voor iedereen begrijpelijk zijn.

Waarom corporaties gaan voor verdichting

Verdichten doen we omdat de woningnood groot is, maar hoe we verdichten maakt veel verschil. Als we nieuwe sociale huur steeds in dezelfde buurten toevoegen, komt daar extra druk op te staan. De leefbaarheid kan achteruitgaan en woningen en voorzieningen worden minder waard. Dus is er waardevernietiging. Door juist in meerdere wijken te verdichten en te zorgen voor een goede, magic mix van woningen, spreiden we die druk. Zo voorkomen we dat één buurt alles moet dragen, blijven wijken prettig om in te wonen en behouden ze hun waarde.

In 2026 wordt de Woonvisie herzien. Dan kijkt de raad of de afspraken nog voldoende houvast bieden om iedereen een passende plek te geven en buurten in balans te houden. Bij Velsen Lokaal kiezen we niet voor makkelijke antwoorden, maar juist voor het gesprek met bewoners, corporaties en de raad.

Wonen moet passen bij de buurt en bij de mensen die er leven. Vernieuwing mag niet vastlopen op papier als dat in het echte leven problemen oplevert. Tegelijk zijn we eerlijk over de spanning. Meer sociale huur toevoegen vraagt zorgvuldigheid, goede afspraken en echte betrokkenheid van bewoners.

Daarom pleiten we voor keuzes die samen met de wijk worden gemaakt. Zodat woningen vernieuwd kunnen worden, buurten sterker worden en mensen perspectief krijgen op een passende plek. Met elkaar, voor elkaar.

Met elkaar, voor elkaar, want wonen raakt ons allemaal, vandaag en morgen.

Onze inzet voor de komende 4 jaar

• Vasthouden aan een evenwichtige verdeling van woningen in IJmuiden en Velsen Noord, met ruimte voor maatwerk alleen als dat echt nodig en goed onderbouwd is.
• Zorgen dat de raad goed toegerust is om besluiten over wonen te beoordelen, met kennis van de praktijk van woningcorporaties.
• Bewoners tijdig betrekken bij plannen voor sloop en nieuwbouw, zodat zorgen en ideeën serieus worden meegenomen.
• Meebeslissen over een aangepaste Woonvisie en Volkshuisvestingsplan die duidelijk, uitlegbaar en eerlijk zijn voor alle wijken.