Op vrijdag 16 januari 2026 stond het stadhuis van Velsen in het teken van de VNHG bijeenkomst over raadsakkoorden. Tijdens deze ochtend spraken we met elkaar over de steeds grotere rol die raadsakkoorden spelen in de lokale democratie. Maar ook over samenwerken, over de rolverdeling tussen raad en college en over hoe we zo goed mogelijk kunnen besturen.

Wat is een raadsakkoord

We deelden ervaringen en inzichten ter voorbereiding op de komende vier jaar. Ook stonden we stil bij een belangrijke vraag. Wat is een raadsakkoord nu eigenlijk. Kort samengevat is het een zo breed mogelijke samenwerking. Samen na de verkiezingen afspraken maken die recht doen aan de uitslag en die aansluiten bij het dagelijks leven van inwoners in Velsen.

Na de verkiezingen samen keuzes maken

Na verkiezingen moeten er altijd twee dingen gebeuren. Er wordt een agenda gemaakt voor de komende jaren en er komt een college dat die plannen uitvoert. Bij een klassiek coalitieakkoord doen een paar partijen dat samen. Bij een raadsakkoord gebeurt dat breder. De gemeenteraad spreekt met elkaar af welke onderwerpen prioriteit krijgen en waar ruimte blijft voor debat. De gedachte achter een raadsakkoord is dat die twee stappen zo worden ingericht dat de stem van kiezers zo goed mogelijk wordt vertaald.

Waarom gemeenten kiezen voor een raadsakkoord

Gemeenten kiezen hiervoor omdat ze merken dat samenwerken helpt om beter te besturen. Het maakt duidelijker waar besluiten over gaan, versterkt de rol van de raad en laat beter zien hoe keuzes tot stand komen. Ook ontstaat er meer gedeelde verantwoordelijkheid voor lastige onderwerpen. Dat vraagt tijd en vertrouwen, vooral aan de voorkant. Maar het levert ook meer begrip en rust op in het debat.

Verschillende vormen, één gezamenlijke bedoeling

Tijdens de bijeenkomst werd benadrukt dat er niet één juiste vorm is. Sommige gemeenten werken met een coalitie en een raadsakkoord samen. Andere laten de hele raad de agenda bepalen en stellen daarna een college aan om die uit te voeren. Hoe je het ook noemt, raadsakkoord, een raads niet akkoord of raadsprogramma, belangrijk is dat iedereen hetzelfde beeld heeft van wat het betekent en wat we van elkaar verwachten. Het vraagt gedrag, openheid en bereidheid om elkaar iets te gunnen. Het succes hangt af van hoe mensen met elkaar omgaan.

Hoe Velsen Lokaal hiernaar kijkt

Voor Velsen Lokaal sluit dit aan bij hoe wij naar lokale democratie kijken. De raad is de plek waar het gesprek begint. Dat kost tijd en vraagt inzet. Over de meeste dingen zijn we het vaak eens. Het debat is juist nodig over die onderwerpen waar het schuurt. Juist over de punten die schuiven of schuren voeren we het debat. Dat maakt keuzes duidelijker en herkenbaarder voor inwoners.

Samenwerken en zichtbaar blijven

In Velsen ging het raadsakkoord de afgelopen periode soms ten koste van onze politieke profilering. We zijn soms minder zichtbaar. Juist door dit spanningsveld is het belangrijk dat inwoners kunnen volgen hoe keuzes tot stand komen en wie waarvoor staat. Niet door elkaar vast te zetten, maar door open te zijn over verschillen.

Een raadsakkoord is geen wondermiddel. Het werkt alleen als mensen bereid zijn elkaar ruimte te geven en verantwoordelijkheid te delen. Precies daar ligt voor ons de kern van lokale politiek. Samen werken aan besluiten die dichtbij mensen staan. Met elkaar, voor elkaar.